LÀM GÌ KHI BỊ CÔNG TY SA THẢI TRÁI PHÁP LUẬT?
Sa thải là một trong những hình thức xử lý kỷ luật lao động nghiêm khắc nhất, nhưng không phải mọi quyết định sa thải đều hợp pháp. Khi doanh nghiệp áp dụng hình thức này trái với quy định của pháp luật, người lao động có quyền yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Vậy người lao động cần làm gì trong trường hợp này?
I. Quy trình sa thải người lao động đúng theo quy định của pháp luật
- Các trường hợp áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải
Việc áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải phải được thực hiện trên cơ sở các căn cứ do pháp luật quy định. Theo Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được xử lý kỷ luật bằng hình thức sa thải đối với người lao động khi thuộc một trong các trường hợp luật định.
Thứ nhất, người sử dụng lao động có quyền áp dụng hình thức sa thải khi người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích hoặc sử dụng ma túy tại nơi làm việc. Đây là những hành vi vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản, trật tự và môi trường làm việc của doanh nghiệp.
Thứ hai, người lao động có thể bị sa thải nếu tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng đối với tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động hoặc có hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc theo quy định của nội quy lao động.
Thứ ba, hình thức sa thải được áp dụng đối với người lao động đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức mà tiếp tục tái phạm trong thời gian chưa được xóa kỷ luật. Theo quy định, tái phạm là việc người lao động lặp lại chính hành vi vi phạm đã từng bị xử lý kỷ luật.
Thứ tư, người lao động tự ý bỏ việc từ 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc từ 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày mà không có lý do chính đáng cũng có thể bị xử lý kỷ luật sa thải. Các trường hợp như thiên tai, hỏa hoạn, bản thân hoặc thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và các trường hợp khác theo nội quy lao động được xem là lý do chính đáng.
- Trình tự xử lý kỷ luật sa thải người lao động
Theo Điều 70 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, việc xử lý kỷ luật lao động được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Xác minh hành vi vi phạm
Khi phát hiện người lao động có hành vi vi phạm kỷ luật lao động, người sử dụng lao động phải lập biên bản vi phạm nếu hành vi được phát hiện tại thời điểm xảy ra. Trường hợp phát hiện sau khi hành vi đã xảy ra thì phải thu thập chứng cứ để chứng minh lỗi của người lao động.
Bước 2: Thông báo và tổ chức cuộc họp xử lý kỷ luật
Trong thời hiệu xử lý kỷ luật lao động, người sử dụng lao động phải gửi thông báo về nội dung, thời gian, địa điểm họp, hành vi vi phạm và người bị xử lý đến các thành phần bắt buộc tham dự ít nhất 05 ngày làm việc trước ngày họp. Nếu có thành phần không thể tham dự theo thời gian đã thông báo, các bên có thể thỏa thuận thay đổi thời gian, địa điểm; trường hợp không thỏa thuận được thì người sử dụng lao động quyết định. Cuộc họp vẫn được tiến hành nếu người được mời không xác nhận tham dự hoặc vắng mặt.
Bước 3: Lập biên bản cuộc họp
Toàn bộ nội dung cuộc họp phải được lập thành biên bản, thông qua trước khi kết thúc cuộc họp và có chữ ký của những người tham dự. Trường hợp có người không ký thì người lập biên bản phải ghi rõ họ tên và lý do không ký (nếu có) vào nội dung biên bản.
Bước 4: Ban hành quyết định xử lý kỷ luật
Trong thời hiệu xử lý kỷ luật lao động, người có thẩm quyền phải ban hành quyết định xử lý kỷ luật và gửi quyết định này đến các thành phần theo quy định của pháp luật.
II. Bị sa thải trái pháp luật, người lao động cần làm gì?
Khi người lao động nhận định mình đang bị xử lý kỷ luật sa thải trái quy định của pháp luật, người lao động có thể dùng các phương pháp sau để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình
- Khiếu nại
Khi cho rằng quyết định sa thải là trái pháp luật và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình, người lao động có quyền khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại theo quy định tại Điều 5 Nghị định 24/2018/NĐ-CP. Trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc hết thời hạn giải quyết mà khiếu nại không được giải quyết, người lao động có thể tiếp tục thực hiện khiếu nại lần hai theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
- Hòa giải
Căn cứ tại điểm a khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải là trường hợp không bắt buộc phải thực hiện thủ tục hòa giải thông qua hòa giải viên lao động trước khi áp dụng các phương thức giải quyết tranh chấp theo quy định. Tuy nhiên, nếu có nhu cầu, các bên vẫn có thể lựa chọn hòa giải để thương lượng và giải quyết tranh chấp trên cơ sở tự nguyện.
- Khởi kiện tại Tòa án
Bên cạnh việc lựa chọn hòa giải thông qua hòa giải viên lao động, người lao động khi cho rằng quyết định sa thải là trái pháp luật có thể khởi kiện trực tiếp tại Tòa án có thẩm quyền. Đây là hình thức xử lý kỷ luật lao động mà Pháp luật lao động cho phép người lao động không bắt buộc phải thông qua thủ tục hòa giải theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019.
III. Người lao động bị sa thải trái luật được bồi thường như thế nào?
Theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019 về nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật, nếu việc sa thải bị xác định là trái pháp luật, người sử dụng lao động có trách nhiệm nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết; thanh toán tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong thời gian người lao động không được làm việc và bồi thường ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.
Trường hợp người lao động không muốn tiếp tục làm việc, ngoài các khoản phải thanh toán nêu trên, người sử dụng lao động còn phải chi trả trợ cấp thôi việc theo quy định của pháp luật.
Trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận người lao động trở lại và người lao động đồng ý, ngoài các khoản tiền theo quy định và trợ cấp thôi việc, hai bên thỏa thuận khoản bồi thường bổ sung, nhưng ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để chấm dứt quan hệ lao động.
Việc nắm rõ các quy định của pháp luật về sa thải sẽ giúp người lao động chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi phát sinh tranh chấp. Quý khách cần tư vấn hoặc hỗ trợ giải quyết các vấn đề pháp lý trong lĩnh vực lao động, văn phòng Luật sư Royal với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng đồng hành, cung cấp giải pháp pháp lý phù hợp, hiệu quả và đúng quy định của pháp luật.
Mọi thông tin yêu cầu tư vấn vui lòng liên hệ:
⚖️ VĂN PHÒNG LUẬT SƯ ROYAL – Royal law firm
📩Email: info@royallaw.vn
🌏 Website: https://royallaw.vn/
☎️ Hotline: 0989 337 688
Văn phòng Hà Nội:
☎️Điện thoại: (84-24) 3512 2931
🏢Địa chỉ: Tầng 6, Tòa nhà New SkyLine, KĐT Văn Quán, đường Nguyễn Khuyến, phường Hà Đông, thành phố Hà Nội.
Văn phòng thành phố Hồ Chí Minh:
☎️ Điện thoại: (84-28) 2213 5775
🏢Địa chỉ: Lầu 4, tòa nhà Halo Building, số 10 Phan Đình Giót, phường Tân Sơn Hòa, thành phố Hồ Chí Minh.
