GIÁ TRỊ PHÁP LÝ VÀ THỰC TIỄN LẬP VI BẰNG TRONG CÁC GIAO DỊCH DÂN SỰ

Trong bối cảnh các giao dịch dân sự và thương mại ngày càng đa dạng, nhu cầu tạo lập và bảo vệ chứng cứ của các cá nhân, tổ chức ngày càng gia tăng. Việc yêu cầu Thừa phát lại lập vi bằng đang trở thành một công cụ pháp lý hữu hiệu để phòng ngừa rủi ro. Tuy nhiên, để sử dụng công cụ này một cách an toàn, việc hiểu đúng bản chất và giá trị pháp lý của vi bằng là điều kiện tiên quyết.

1. Bản chất pháp lý của Vi bằng

Căn cứ theo quy định tại khoản 3 Điều 2 Nghị định số 08/2020/NĐ-CP ngày 08/01/2020 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại:

“Vi bằng là văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi có thật do Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến, lập theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức theo quy định của Nghị định này.”

Như vậy, bản chất của vi bằng là sự xác nhận khách quan của người có thẩm quyền (Thừa phát lại) về một sự kiện, hành vi thực tế đã diễn ra tại một thời điểm, địa điểm nhất định, dưới sự chứng kiến trực tiếp của họ.

2. Giá trị pháp lý của Vi bằng

Giá trị pháp lý của vi bằng được quy định cụ thể tại Điều 36 Nghị định số 08/2020/NĐ-CP, theo đó:

• Là nguồn chứng cứ: Vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét khi giải quyết vụ việc dân sự và hành chính theo quy định của pháp luật; là căn cứ để thực hiện giao dịch giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật.
• Không thay thế công chứng, chứng thực: Vi bằng không thay thế văn bản công chứng, văn bản chứng thực, văn bản hành chính khác.

Điều này đồng nghĩa với việc, vi bằng chỉ ghi nhận “sự thật khách quan” (ví dụ: có sự việc giao nhận số tiền A giữa ông B và ông C) chứ không chứng nhận tính hợp pháp của giao dịch hay nội dung thỏa thuận giữa các bên như chức năng của Công chứng viên.

3. Giới hạn thẩm quyền: Các trường hợp tuyệt đối không được lập vi bằng

Trong thực tiễn, nhiều chủ thể nhầm lẫn rằng vi bằng có thể hợp thức hóa các giao dịch chuyển nhượng bất động sản không đủ điều kiện. Pháp luật đã có chế tài và quy định ranh giới rất rõ ràng tại Điều 37 Nghị định số 08/2020/NĐ-CP. Theo đó, Thừa phát lại không được lập vi bằng trong các trường hợp (trích điểm nổi bật):

• Ghi nhận sự kiện, hành vi để chuyển quyền sử dụng, quyền sở hữu đất đai, tài sản không có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng, quyền sở hữu theo quy định của pháp luật.
• Ghi nhận sự kiện, hành vi để thực hiện các giao dịch trái pháp luật của người yêu cầu lập vi bằng.
• Xác nhận nội dung, tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch thuộc thẩm quyền của tổ chức hành nghề công chứng, cơ quan thực hiện chức năng chứng thực (theo quy định của Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023, các hợp đồng chuyển nhượng bất động sản bắt buộc phải công chứng, chứng thực).

4. Ứng dụng thực tiễn của Vi bằng trong phòng ngừa rủi ro pháp lý

Khi được sử dụng đúng giới hạn pháp luật, vi bằng phát huy tối đa hiệu quả trong các trường hợp sau:

• Ghi nhận việc giao nhận tài sản: Trong các hợp đồng vay mượn, đặt cọc, việc lập vi bằng ghi nhận hành vi giao nhận thực tế giúp ngăn chặn việc một bên vi phạm nghĩa vụ trong giao dịch.
• Ghi nhận hiện trạng tài sản: Trước khi bàn giao nhà cho thuê, hoặc trước khi thi công công trình liền kề, việc lập vi bằng ghi nhận hiện trạng (kèm hình ảnh, video) là bằng chứng không thể chối cãi nếu phát sinh tranh chấp bồi thường thiệt hại.
• Ghi nhận thông điệp dữ liệu điện tử: Thừa phát lại có thể lập vi bằng ghi nhận các đoạn tin nhắn, email, bài đăng trên mạng xã hội có tính chất bôi nhọ hoặc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trước khi các dữ liệu này bị chủ thể vi phạm xóa bỏ.

Vi bằng là một lá chắn pháp lý vững chắc nếu các chủ thể hiểu và sử dụng đúng ranh giới của pháp luật. Việc tham vấn ý kiến từ các chuyên gia pháp lý hoặc Thừa phát lại trước khi yêu cầu lập vi bằng là bước đi cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp và giá trị chứng cứ của văn bản này.

Mọi thông tin yêu cầu tư vấn vui lòng liên hệ:

⚖️ VĂN PHÒNG LUẬT SƯ ROYAL – Royal law firm

📩Email: vplsroyal@gmail.com

🌏 Website: https://royallaw.vn/

☎️ Hotline: 0989 337 688

Văn phòng Hà Nội:

☎️Điện thoại: (84-24) 3512 2931

🏢Địa chỉ: Tầng 8, P.802 tòa nhà HH2 Bắc Hà, số 15 phố Tố Hữu, phường Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

Văn phòng thành phố Hồ Chí Minh:

☎️ Điện thoại: (84-28) 2213 5775

🏢Địa chỉ: Lầu 4, tòa nhà Halo Building, số 10 Phan Đình Giót, phường Tân Sơn Hòa, thành phố Hồ Chí Minh.